Kopalnia ‚Biała Ropa’ w Starej Wsi k Brzozowa

Korzystając dzisiaj z pięknej pogody, wziąłem rower i wyjechałem na przejażdżkę. Początkowo nie wiedziałem dokąd, ale po chwili namysłu obrałem kierunek na północ. Miejsce gdzie zrobiłem postój, to miejsce w którym kiedyś znajdowała się Kopalnia „Biała Ropa” w Starej Wsi. Obecnie na pierwszy rzut oka nic by nie mogło wskazywać, że w tym miejscu kiedyś była wydobywana ‘biała ropa’ – normalne działki, altanki, las i nic więcej. Jednak po dłuższym przebadaniu terenu można trafić na wystające zardzewiałe rury – pozostałości po starych otworach. Jako że już byłem w tym miejscu we wrześniu 2011 roku, postanowiłem wykorzystać zdjęcia z pierwszego ‘rozpoznania’ terenu.
Ale od początku 🙂

Lokalizacja: Stara Wieś, gmina Brzozów, powiat brzozowski, woj. podkarpackie

Złoże ropy Stara Wieś jest związana z fałdem Grabownicy – jednym z elementów wielkiej antyklinalnej jednostki tektonicznej znanej min jako fałd Międzybrodzia-Bykowiec-Załuż. Jest on skrajnie północnym elementem tektonicznym budującym czoło jednostki śląskiej.

Złoże Stara Wieś, to nie tylko kopalnia „Biała Ropa”. Na terenie wsi funkcjonowały jeszcze dwie inne kopalnie. Obszar produktywny został tutaj podzielony na dwa elementy:

  • wschodni, obejmujący kopalnie „Młynki” i „Starowsianka”,
  • zachodni, obejmujący wspomnianą kopalnię „Biała Ropa”.

Szkic podglądowy rozmieszczenia otworów naftowych w Starej Wsi
Rozmieszczenie otworów naftowych kopalni „Starowsianka” i „Biała Ropa„.

Złoże ropy występowało w piaskowcach górnych warstw istebniańskich, tworzących stromo stojącą antyklinę o wyraźnym wstecznym obaleniu ku południowi, otulonych łupkami pstrymi o kominowym wyciśnięciu ku górze i wtórnie zundulowanych i złuskowanych.
Część wschodnia złoża koncentrowała się w szczytowej partii piaskowców istebniańskich oraz w ich północnym skrzydle. Natomiast w zachodniej części na wskutek znacznej elewacji, aż do odsłonięcia w jądrze utworów dolnej kredy, występująca tu ropa ekranowana była przegubem obalonego fałdu.

Kopalnia Kopalnia „Biała Ropa„, lata trzydzieste.

Dlaczego kopalnia została nazwana kopalnią „Biała Ropa”?

Wszystko za sprawą bardzo ciekawej budowy geologicznej fałdu Grabownicy w tym miejscu. Dzięki wynikom działań tektonicznych, występowania złoża na małej głębokości (100-500 m), powstała tutaj ropa o dużej czystości i małym ciężarze właściwym rzędu 0,75-0,79 g/cm3. Ropa ta zawierała 0-4,4% parafiny, a jej temperatura krzepnięcia wynosiła 18oC. Ropa o takich parametrach mogła być stosowana min do celów leczniczych.

Złoże Stara Wieś było okresowo eksploatowane i nie miało większego znaczenia gospodarczego. Na złożu tym prowadzono do połowy lat 1950 eksploatację ropy metodą górniczą za pomocą upadowej.

Podsumowując obecnie kopalnia „Biała Ropa” nie istnieje. Będąc w tym miejscu w 2011 roku miałem okazję porozmawiać z mieszkańcami min o tym, jak się mieszkało w sąsiedztwie z kopalnią oraz jak wyglądała eksploatacja na ich gruntach. Dzięki uprzejmości jednego z mieszkańców miałem możliwość do wglądu wpis notarialny, który został spisany w pierwszej połowie XX wieku między właścicielem pola, a ówczesną kopalnią.

Fragment wypisu notarialnego.

Pozostałość po otworze BR1.

Pozostałość po otworze BR2.

Miejsce, w którym znajdowała się upadowa U1.

Zarośnięta hałda kopalniana w obrębie której prowadzone były upadowe U2 i U3.

W oddali teren byłej kopalni. Obecnie teren zarośnięty.

W oddali po prawej stronie znajdował się otwór Ed3.

W takich studniach jak np na ostatnich zdjęciach, kiedyś można było „nabierać” ropę z powierzchni wody.

Jeżeli ktoś nie widział białej ropy to ma okazję ją zobaczyć w Muzeum Pożarnictwa im. Stanisława Dydka w Starej Wsi – Oddział Muzeum Regionalnego w Brzozowie 🙂
http://straz-brzozow.w.interia.pl/muzeum.htm

Literatura:

  • Dydek S., 1996 – Stara Wieś
  • Karnkowski P., 1993 – Złoża gazu ziemnego i ropy naftowej w Polsce, Kraków.

Andrut

Mateusz Wrona

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s