TEREN: Śląskie – Muszlowce, siarka i Szarlota

W październiku 2014 r. po wielu próbach udało nam się wreszcie odwiedzić słynne hałdy w okolicach Rybnika. O „Szarlocie” i płonących hałdach słyszałem już wielokrotnie, jednak chyba najbardziej zachęcił mnie wspaniały wpis na blogu Kamyk. Jako kolekcjoner nie byłem jednak zbytnio przekonany do samych wyziewów siarkowych, a zwolennikiem skamieniałości też raczej nie jestem (wypad miał w nie obfitować). Całe szczęście, że teren potrafi zaskakiwać i w tym przypadku okazało się, że każdy znajdzie coś dla siebie…

MIKOŁÓW-MOKRE:
SL00 Mapa Mikołów JPG
Ortofotomapa z cieniowaniem rzeźby terenu (geoportal.gov.pl – zmienione).
Czerwoną strzałką oznaczono kamieniołomy wapienia muszlowego

Za pierwszy punkt obraliśmy sobie kamieniołom triasowego wapienia muszlowego w okolicy Mikołowa. Obiekt mieliśmy po drodze, dlatego też postanowiliśmy sprawdzić, na ile informacje podane w internecie są zgodne z rzeczywistością (w obrębie triasowego wapienia muszlowego w kamieniołomie Mikołów-Mokre obecne są utwory krasowe z dobrze wykształconymi kryształami kalcytu CaCO3). Lokalizacja okazała się bardzo obfita w skamieniałości, same zaś kryształy kalcytu jak na razie pozostają poza naszym zasięgiem (trafiliśmy jedynie na skrasowiałe polewy kalcytowe).

SL01
SL02
SL03
SL04

Wapienniki w pobliżu łomów:

SL05
SL06
SL07

Muszlowce:

SL08
SL09
SL10
SL11
SL12
SL13

Wapienie krynoidowe zbudowane z elementów szkieletowych liliowców:

SL14
SL15
SL16
SL17

Dendryty tlenków manganu i żelaza na powierzchniach wapieni:

SL18
SL19
SL20

SL22
Ząb jak na razie bliżej nieokreślonego właściciela

Znalezione okazy kalcytów:
SL23
SL24

SL25
Jeżowiec Echinocorys sp…a tak naprawdę kask leżący w lesie 🙂

HAŁDA SZARLOTA (KWK Rydułtowy-Anna):
SL25 Mapa Szarlota JPG
Ortofotomapa z cieniowaniem rzeźby terenu (geoportal.gov.pl – zmienione).
Czerwoną strzałką oznaczono hałdę Szarlota

Szarlotę chciałem zobaczyć przede wszystkim z powodów geoturystycznych. To sztuczne wzniesienie uznawane jest za najwyższą hałdę nasypową w Europie (134 m wysokości względnej; wysokość hałdy 407 m n.p.m.; powierzchnia 37 ha; objętość 13,3 mln m3 (Szlak Zabytków Techniki)). Rozpościera się ona niczym potężny stożek wulkaniczny widoczny praktycznie z każdego miejsca w okolicy. Widok warty zobaczenia, nie spodziewałem się jednak, że trafię tam na jakieś okazy do kolekcji. Bardzo miłym zaskoczeniem była dla mnie duża ilość siarczków (piryt/markasyt) w różnych formach (nie wspominając już o skamieniałościach, których jest tu mnóstwo).

SL26
Kopalnia Węgla Kamiennego Rydułtowy-Anna

SL27
Hałda Szarlota na horyzoncie

SL28
SL30

Strefy przepalonych (zmienionych termicznie) skał karbońskich:

SL29
SL32
SL33

SL34

Siarczki na powierzchniach kamienia dołowego; niektóre w formie dendrytów
lub tzw. „słońc pirytowych„:

SL35
SL36
SL37
SL38
SL39
SL42
SL43

SL40
Turgit

SL41
Minerały ilaste w skale płonnej

Dobrze wykształcone kryształy pirytu:

SL44
SL45
SL46
SL47
SL48

Lepidodendron sp.:

SL49
SL50
SL52

SL51
Calamites sp.

SL53
Rusałka pawik w październiku

SL54
Reklama reklamy…

HAŁDA RADLIŃSKA (KWK Marcel):
SL55 Mapa Marcel Radlin JPG
Ortofotomapa z cieniowaniem rzeźby terenu (geoportal.gov.pl – zmienione).
Czerwoną strzałką oznaczono hałdy radlińskie

Po atrakcjach Szarloty chcieliśmy zobaczyć jeszcze tzw. „płonące hałdy” . W tym celu wybraliśmy hałdy przy Kopalni Węgla Kamiennego Marcel. Podobnie jak Szarlota, hałdy radlińskie obfitują w bogatą faunę karbońską, jednak same siarczki nie występowały tu już w tak znacznych ilościach jak na Szarlocie (przynajmniej w tym czasie). O wyjątkowości tego miejsca stanowią natomiast znacznie liczniejsze niż na Szarlocie ekshalacje, czyli wyziewy siarkowe będące wynikiem aktywności termicznej wewnątrz hałd. Niczym na Islandii w obrębie hałd widoczne są liczne dymiące szczeliny, a w powietrzu unosi się charakterystyczny siarkowy zapach. Do głównych gazów ulatniających się do atmosfery w wyniku pożaru hałd zaliczyć możemy: dwutlenek siarki (SO2), tlenek węgla (CO), dwutlenek węgla (CO2), siarkowodór (H2S), amoniak (NH3), chlor (Cl) oraz parę wodną (H2O)(Buchta, Molenda 2007)

SL55
Widok na Szarlotę z hałd radlińskich

SL56
SL57
SL59
SL58
Widok z hałd na Kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Radlinie-Biertułtowach

SL60
SL61
Kopalnia Węgla Kamiennego Marcel

SL64
SL62

Ekshalacje:

SL63
Jedna z licznych szczelin ekshalacyjnych (zmiana zabarwienia skał na czerwony kolor
spowodowana jest oddziaływaniem termicznym)

SL65
W obrębie hałd dochodzi do powstawania nowych minerałów takich jak
siarka (S), oraz salmiaki (NH4Cl)(Buchta, Molenda 2007)

SL66
SL67
SL68
SL69
SL70
SL71
Salmiaki zabarwione siarką

Mój krótki wpis chciałbym tym razem zakończyć pewnym morałem. Przyjęło się wśród niektórych kolekcjonerów przekonanie, że szukanie nowych lokalizacji jest nieopłacalne i najlepiej wybierać miejsca dobrze już znane i rozpoznane (Szklary, Nowy Kościół, Płóczki Górne i wiele, wiele innych). Czasem jednak okazuje się, że zdając się wyłącznie na wiedzę innych tracimy interesujący temat. Oczywiście najwygodniej jest nie bawić się w błądzenie i bezpośrednio trafiać do celu, ale takie poszukiwania też bywają ciekawe.
Dlatego mimo, że bezpieczniej jest podążać utartym szlakiem, warto czasem wybrać jakąś lokalizację przez wszystkich dawno zapomnianą i nie rokującą szansy na dobre okazy…można się miło zaskoczyć (no chyba, że ktoś ma bardzo wygórowane wymagania).

SL72
Piotr Zając

REALGARMZG

Literatura:

  • Buchta D., Molenda T., 2007. Minerały stref ekshalacyjnych termicznie czynnych składowisk odpadów górnictwa węgla kamiennego. WUG nr 4, 8-10
Reklamy
This entry was posted in Wyprawy and tagged , , , by Pieczar. Bookmark the permalink.

About Pieczar

Piotr Zając. Kolekcjoner minerałów, bloger. Magister inżynier geolog, absolwent krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej. Zawodowo Specjalista ds. Ochrony Środowiska. Twórca blogów: REALGAR, MZG, Nowohuckie blogowisko, DPRetrogaming. Członek Mindat, PTTK, moderator Polskiego Forum Geologicznego. Oprócz geologii hobbystycznie zajmuję się: - RetroGamingiem - Życiem Nowej Huty - Fotografią - Numizmatyką Sprzęt fotograficzny którym się posługuję: - Fujifilm Finepix S9600 + Raynox DCR250 - Fujifilm Finepix S5600 - okazyjnie Sony NEX-6 i Panasonic DMS-LS80

One thought on “TEREN: Śląskie – Muszlowce, siarka i Szarlota

  1. I pomyśleć, że takie cuda mam pod nosem, a nic o tym nie wiem. Dzięki! Plan na najbliższy, cieplejszy weekend już jest 🙂

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s